حضرت على ( ع ) به فرزندش امام حسن ( ع ) فرمود : « لاتَدْعُوَنَّ الى مُبارَزَةِ وَ انْ دُعيتَ الَيْها فَاجِبْ ، فَانَّ الدَّاعى باغٍ ، وَ الْباغى مَصْرُوعٌ » « 1 » اى فرزندم ! در جنگ ابتدا مبارز مطلب ، ولى اگر تو را براى مبارزه خواندند ، اجابت كن ، زيرا مبارزه طلب ( جنگ طلب ) ستمكار است ، و ستمكار شكست خورده است . مُتَأَوِّل مُتَأَوِّل در لغت تفسير كننده ، تاويل كننده و تشريح كننده « 2 » و كسى كه كلام را از معنى ظاهرى بر معناى مخفىتر حمل مىكند . « 3 » دراصطلاح عبارت‌است‌از : كسى كه به‌انكار بعضىاز واجبات و حلّيت بعضى از محرمات معروف و شناخته شده تفاخر مىكند : مانند انكار امامت اميرمؤمنان ( ع ) و ساير ائمه ( ع ) ياانكار مسح پاها در وضو براى نماز يا توصيف خداوند به اوصافى كه منزّه از آن است . « 4 » متأول ابتدا با برهان و استدلال ، به حق دعوت شده به شبهه‌اش پاسخ داده مىشود . اگر توبه‌كرد ، توبه‌اش قبول‌است ، ولى اگر برنظر خود پافشارىكرد ، به « قتل‌صبر » كشته‌مىشود . « 5 » ( و در صورتى كه گروهى باشند كه بر عقيدهء خود پافشارى كنند و براى دستگيرى و اجراى حكم آنها جز با جنگ ممكن نباشد ، بايد با آنها جنگيد ؛ مانند اهل جمل ، نهروان و صفين . ) « 6 » متحيّز الى فئة متحيز الى فئة يعنى كسى كه از ميدان نبرد و مصاف با دشمن مىگريزد ليكن نه به

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغه ، فيض الاسلام ، كلمات قصار ، شماره 225 ، ص 1190 . ( 2 ) - فرهنگ جديد عربى - فارسى . ( 3 ) - ينابيع الفقهيه ، كتاب الجهاد ، ص 313 . ( 4 ) - همان ، ص 34 ( الكافى ) . ( 5 ) - همان . ( 6 ) - همان .